Udusanduku twa Roundup turi ku bubiko bw'iduka i San Francisco, ku ya 24 Gashyantare 2019. Icyemezo cy'Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi ku bijyanye no kwemera ikoreshwa ry'imiti yica udukoko iterwa n'uburozi glyphosate mu muryango cyasubitswe nibura imyaka 10 nyuma y'uko ibihugu bigize uwo muryango bitageze ku masezerano. Uyu muti ukoreshwa cyane mu bihugu 27 kandi wemejwe kugurishwa ku isoko ry'Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi hagati mu Ukuboza. (Ifoto ya AP / Haven Daily, Dosiye)
BRUSSELS (AP) - Komisiyo y'Uburayi izakomeza gukoresha imiti yica udukoko ivugwaho rumwe yitwa glyphosate mu Muryango w'Ubumwe bw'u Burayi mu gihe cy'indi myaka 10 nyuma y'uko ibihugu 27 bigize uyu muryango binaniwe kongera kumvikana ku gihe cyo kongera igihe.
Abahagarariye EU bananiwe gufata umwanzuro mu kwezi gushize, kandi itora rishya ryakozwe na komite y’ubujurire ku wa kane ryongeye kuba ritarangiye. Kubera iyo nzitizi, umuyobozi mukuru w’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi yavuze ko azashyigikira icyifuzo cye ndetse akanongera igihe cyo kwemeza glyphosate mu gihe cy’imyaka 10 hamwe n’andi mabwiriza mashya yongeweho.
“Aya mategeko arimo kubuza ikoreshwa ry’umuti wo koza uruhu mbere yo gusarura ndetse no gufata ingamba zimwe na zimwe zo kurinda ibinyabuzima bitari ibyabo,” nk’uko iyi sosiyete yabitangaje mu itangazo ryayo.
Iyi miti, ikoreshwa cyane mu muryango w’ubumwe bw’ibihugu by’Uburayi, yateje uburakari bwinshi mu matsinda y’ibidukikije kandi ntiyemerewe kugurishwa ku isoko ry’umuryango w’ubumwe bw’ibihugu by’Uburayi kugeza hagati mu Ukuboza.
Itsinda rya politiki ry’ishyaka riharanira icyangiza ibidukikije mu Nteko Ishinga Amategeko y’u Burayi ryahise risaba Komisiyo y’u Burayi guhagarika ikoreshwa rya glyphosate no kuyihagarika.
Bas Eickhout, umuyobozi wungirije wa komite ishinzwe ibidukikije, yagize ati: “Ntitugomba gushyira mu kaga urusobe rw’ibinyabuzima byacu n’ubuzima rusange muri ubu buryo.”
Mu myaka icumi ishize, glyphosate, ikoreshwa mu bicuruzwa nka Roundup y’umuti uvura ibimera, yabaye intandaro y’ibiganiro bikomeye bya siyansi ku bijyanye no kumenya niba itera kanseri n’ingaruka ishobora guteza ku bidukikije. Uyu muti wazanywe n’ikinyabutabire kinini cya Monsanto mu 1974 nk’uburyo bwo kwica ibyatsi bibi mu buryo bufatika ariko ntugire icyo ukoraho mu myaka n’ibindi bimera.
Bayer yaguze Monsanto kuri miliyari 63 z'amadolari mu 2018 kandi ihanganye n'imanza ibihumbi n'ibihumbi zijyanye na Roundup. Mu 2020, Bayer yatangaje ko izishyura miliyari zigera kuri 10.9 z'amadolari kugira ngo ikemure ibirego bigera ku 125.000 byatanzwe n'ibitaratanzwe. Mu byumweru bike bishize, akanama nkemurampaka ka California kahaye miliyoni 332 z'amadolari umugabo wareze Monsanto, avuga ko kanseri ye ifitanye isano n'imyaka myinshi yamaze akoresha Roundup.
Ikigo Mpuzamahanga cy’Ubushakashatsi kuri Kanseri cy’u Bufaransa, ishami ry’Umuryango w’Abibumbye wita ku Buzima, cyashyize glyphosate mu cyiciro cya "kanseri ishobora gutera abantu" mu 2015.
Ariko ikigo cy’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi gishinzwe umutekano w’ibiribwa cyavuze muri Nyakanga ko “nta bice by’ingenzi byagaragaye” mu ikoreshwa rya glyphosate, bitegura inzira yo kongera imyaka 10.
Ikigo gishinzwe kurengera ibidukikije muri Amerika cyasanze mu 2020 ko umuti wica udukoko utari guteza akaga ubuzima bw'abantu, ariko umwaka ushize urukiko rw'ubujurire rwa leta muri California rwategetse icyo kigo kongera gusuzuma icyo cyemezo, ruvuga ko kidashyigikiwe n'ibimenyetso bihagije.
Kongera imyaka 10 byatanzwe na Komisiyo y’Uburayi bisaba ko habaho “ubwiganze bw’ababifitiye ubushobozi”, cyangwa 55% by’ibihugu 27 bigize Umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi, bingana na 65% by’abaturage bose b’Umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi (abantu bagera kuri miliyoni 450). Ariko iyi ntego ntiyagezweho, maze icyemezo cya nyuma gisigara ku buyobozi bw’Umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi.
Pascal Canfin, perezida wa komite ishinzwe ibidukikije mu Nteko Ishinga Amategeko y’u Burayi, yashinje Perezida wa Komisiyo y’u Burayi gutera imbere nubwo hari ikibazo.
Yanditse ku mbuga nkoranyambaga X ati: “Rero Ursula von der Leyen yatsinze iki kibazo yongera kwemerera glyphosate mu gihe cy’imyaka icumi nta nyigo y’ubwiganze, mu gihe ibihugu bitatu bikomeye by’ubuhinzi ku mugabane w’Afurika (Ubufaransa, Ubudage n’Ubutaliyani) bitashyigikiye icyo gitekerezo.” Mbere uru rubuga rwitwaga Twitter. “Ndababajwe cyane n’ibi.”
Mu Bufaransa, Perezida Emmanuel Macron yarahiye guhagarika glyphosate bitarenze umwaka wa 2021 ariko nyuma aza kubisubiramo, igihugu kivuga ko mbere y’amatora kizareka aho gusaba ko ihagarikwa.
Ibihugu bigize Umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi bifite inshingano zo kwemerera ibicuruzwa gukoreshwa ku masoko yabyo yo mu gihugu nyuma yo gusuzuma umutekano.
Ubudage, igihugu kinini cy’Ubumwe bw’u Burayi, burateganya guhagarika gukoresha glyphosate guhera umwaka utaha, ariko icyo cyemezo gishobora kwangizwa. Urugero, itegeko ryo guhagarika ikoreshwa ry’ibiyobyabwenge mu gihugu hose muri Luxembourg ryateshejwe agaciro mu rukiko mu ntangiriro z’uyu mwaka.
Greenpeace yasabye EU kwanga kongera kwemerera isoko, ivuga ko ubushakashatsi bwerekana ko glyphosate ishobora gutera kanseri n'ibindi bibazo by'ubuzima kandi ishobora kuba uburozi ku nzuki. Ariko, urwego rw'ubucuruzi bw'ubuhinzi ruvuga ko nta bundi buryo bushoboka buhari.
Igihe cyo kohereza: Werurwe-27-2024



